EXTRA M² · · 5 min lezen
De situatie: het huis past, de trap niet meer
In de meeste Nederlandse eengezinswoningen ligt alles wat u voor de nacht nodig hebt boven. Zolang de trap geen probleem is, merkt niemand dat. Maar na een operatie, bij een chronische aandoening of gewoon met het ouder worden, verandert de trap van een detail in een dagelijkse hindernis.
Een traplift is soms een oplossing, maar niet altijd: bij een smalle of steile trap gaat dat lastig, en wie slecht ter been is, blijft boven afhankelijk van een badkamer die daar niet op is ingericht. Een slaapkamer met badkamer op de begane grond maakt het huis bruikbaar zonder trap. Dat is wat met levensloopbestendig wordt bedoeld: een huis waarin u kunt blijven wonen als uw situatie verandert.
Drie manieren om beneden te slapen
- Een uitbouw aan de achterkant met een slaapkamer en badkamer. De woonkamer blijft zoals hij is, en de nieuwe kamer ligt aan de tuin.
- De voorkamer wordt slaapkamer, en een kleinere uitbouw vangt de woonruimte op die daardoor verdwijnt. De badkamer komt in de uitbouw of op de plek van de bestaande keuken of berging.
- Bij een ruime kavel: een aparte ruimte in de tuin, bijvoorbeeld voor een ouder die bij u komt wonen. Daar gelden eigen regels.
Welke optie past, hangt af van de breedte van het huis, de diepte van de tuin en waar de afvoer van het huis ligt. Op mogelijkheden ziet u welke vormen een uitbouw kan aannemen.
Waar u bij het ontwerp op let
Levensloopbestendig bouwen gaat vooral over dingen die u niet ziet tot u ze nodig hebt. Het is veel makkelijker die meteen goed te doen dan ze later aan te passen.
Geen drempels, brede doorgangen
De vloer van de uitbouw sluit zonder hoogteverschil aan op de bestaande vloer. Deuren zijn breed genoeg voor een rollator of rolstoel, en er is ruimte om te draaien naast het bed en in de badkamer. Een schuifdeur naar de badkamer neemt minder plek in dan een draaideur.
Een inloopdouche zonder drempel
Een douche die gelijk ligt met de vloer vraagt een afvoer met voldoende afschot, en die moet in de vloer worden voorbereid. Bij een nieuwe uitbouw is dat goed te doen, omdat de vloer toch nieuw wordt. Bepaal de plek van de douche en het toilet dus vroeg, en kijk hoe de afvoer op de bestaande riolering kan aansluiten.
Voorbereid op later
Laat in de wanden bij toilet en douche alvast versterking aanbrengen, zodat er later steunbeugels aan kunnen. Leg een extra stopcontact naast het bed voor een eventueel hoog-laagbed. En denk na over de route naar buiten: een pui zonder hoge dorpel maakt de tuin bereikbaar.
Rust, licht en privacy
Een slaapkamer aan de tuin is licht en rustig, maar ligt soms in het zicht van buren. Een raam op borstwering of een deel melkglas helpt. Houd ook rekening met geluid uit de woonkamer en keuken: een goede scheidingswand en een deur die goed sluit maken veel uit. Ventilatie in slaapkamer en badkamer moet aan de eisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) voldoen.
Vergunning en mantelzorg
Een uitbouw aan de achterkant is onder de Omgevingswet in veel gevallen vergunningvrij, binnen grenzen voor diepte en hoogte. Het omgevingsplan van de gemeente kan andere regels hebben, en bij een monument of in een beschermd stadsgezicht is vaak een vergunning nodig. Doe de check op omgevingsloket.nl en lees vergunningvrij uitbouwen onder de Omgevingswet.
Komt er een ouder of ander familielid bij u wonen voor wie u zorgt, dan gaat het om mantelzorg. Het gebruik van een deel van de woning, een uitbouw of een bijgebouw voor mantelzorg is onder de tijdelijke regels in het omgevingsplan (de zogenoemde bruidsschat) in veel gevallen vergunningvrij, onder voorwaarden. De gemeente kan om een verklaring vragen, bijvoorbeeld van de huisarts of wijkverpleegkundige, waaruit de zorgbehoefte blijkt. Gemeenten mogen hier eigen regels voor maken. De uitleg staat op iplo.nl over de mantelzorgwoning; vraag bij uw gemeente na wat er bij u geldt.
Ondersteuning vanuit de Wmo
Hebt u door een beperking of ziekte een woningaanpassing nodig, dan kan de gemeente via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) helpen. Bij zwaardere, langdurige zorg loopt dat soms via de Wet langdurige zorg (Wlz). De gemeente onderzoekt eerst uw situatie en beslist dan of en hoe zij ondersteunt; soms geldt een eigen bijdrage. Meer informatie vindt u bij de Rijksoverheid over vergoeding voor woningaanpassing.
Neem contact op met het Wmo-loket of het wijkteam van uw gemeente voordat u met de bouw begint. De gemeente kiest zelf een passende oplossing, en die kan anders uitvallen dan een uitbouw. Een verbouwing die u zelf wilt en betaalt, staat daar los van. Het is goed om te weten wat de gemeente eventueel bijdraagt voordat de plannen vastliggen.
Een eerste gesprek over uw situatie
Of een slaapkamer met badkamer beneden in uw huis past, hangt af van de kavel, de afvoer en de regels in uw gemeente. Wat zo’n uitbouw kost, hangt af van de afmetingen, de fundering en de afwerking van de badkamer; op wat kost een uitbouw leest u welke posten meetellen. Bij een bezoek aan huis kijken we samen naar de indeling en naar wat u nu en later nodig hebt. Via contact maakt u een afspraak.