EXTRA M² · · 6 min lezen
Wat de achtergevel draagt
In een gemiddeld rijtjeshuis is de achtergevel geen gewone muur. Vaak rusten de vloerbalken of de betonvloer van de verdieping erop, en soms ook een deel van het dak. Het gewicht van alles daarboven loopt via die muur naar de fundering, verdeeld over de hele breedte.
Haalt u een deel van die muur weg, dan moet dat gewicht een andere route krijgen. Daar zorgt een stalen ligger voor: een horizontale balk boven de nieuwe opening, die de last opvangt en naar de zijkanten brengt. Aan beide uiteinden rust de ligger op een oplegging in het metselwerk of op een stalen kolom. Waar het gewicht eerst over de hele muur verdeeld was, komt het nu geconcentreerd op een paar punten terecht. Dat heet een puntlast, en die puntlasten bepalen voor een groot deel hoe zwaar de constructie moet zijn.
Niet elke achtergevel is dragend. Bij sommige woningen lopen de vloeren van woningscheidende muur naar woningscheidende muur en draagt de gevel alleen zichzelf. Ook dan is een ligger nodig, maar een lichtere. Welke situatie u heeft, zie je niet aan de buitenkant. Dat stelt de constructeur vast, vaak met een kijkje onder de vloer of achter het plafond.
Het ontwerp: ligger, opleggingen en fundering
Voordat er gehakt wordt, rekent een constructeur de doorbraak uit. Waarom dat bij elke uitbouw nodig is, leest u in ons artikel over de constructeur en de berekening. Voor de doorbraak gaat het om een paar concrete vragen:
- Hoe breed wordt de opening? Hoe breder, hoe zwaarder de ligger en hoe groter de puntlasten aan de uiteinden.
- Hoeveel buigt de ligger door? Een ligger kan sterk genoeg zijn en toch een paar millimeter doorbuigen. Een schuifpui eronder verdraagt dat slecht. De ligger wordt daarom vaak stijver gekozen dan strikt nodig is voor de sterkte.
- Waar komen de opleggingen? Vlak naast de woningscheidende muur, in de muur zelf of op aparte kolommen. Een woningscheidende muur is bij een rijtjeshuis meestal gemeenschappelijk eigendom met de buren. Daarover meer in uitbouw en de buren.
- Kan de fundering de puntlasten dragen? Soms wel, soms zijn er onder de kolommen extra palen of een zwaardere poer nodig. Zie ons artikel over fundering voor een uitbouw.
Daarnaast speelt de bouwfysica. Staal geleidt warmte goed. Een ligger die van binnen naar buiten doorloopt, kan een koudebrug worden, met een koude strook in het plafond en kans op condens. De ligger wordt daarom zo geplaatst dat de isolatielaag van de uitbouw er goed omheen sluit. Ook brandveiligheid kan een rol spelen: afhankelijk van de situatie moet een stalen ligger brandwerend worden afgewerkt, bijvoorbeeld met plaatmateriaal.
Zo verloopt de doorbraak zelf
De doorbraak gebeurt meestal pas als de uitbouw wind- en waterdicht is. Dan staat er al een dichte ruimte aan de achterkant en ligt uw woonkamer niet open naar de tuin. In grote lijnen gaat het zo:
- Stempelen. Onder de vloer of het plafond boven de gevel komen tijdelijke stalen stempels, aan de binnen- en vaak ook aan de buitenkant. Bij een dragende gevel worden soms stalen balken door gaten in de muur gestoken, die op stempels rusten. Zo wordt de last tijdelijk opgevangen.
- Opleggingen maken. Aan beide kanten van de toekomstige opening wordt ruimte gehakt voor de oplegging, of worden de kolommen en poeren geplaatst.
- De ligger plaatsen. De stalen ligger gaat erin en wordt met een krimpvrije mortel of stalen vulplaten strak tegen het metselwerk erboven gezet, zodat hij de last direct overneemt.
- Uitharden. De mortel heeft tijd nodig om sterkte te krijgen. Pas daarna mag de ligger echt belast worden.
- Slopen. Het metselwerk onder de ligger gaat eruit. Dit is het lawaaiigste en stoffigste deel.
- Stempels weg en afwerken. De stempels worden verwijderd, de ligger wordt afgewerkt en de vloer van de uitbouw wordt aangesloten op de bestaande vloer.
Het hakken en slopen zelf duurt meestal enkele dagen. Rond die dagen staat er een stofscherm in huis en ligt een deel van de woonkamer vol stempels. Wat het betekent als u in die tijd thuis woont, staat in thuis wonen tijdens de verbouwing.
Regels: vergunning, asbest en sloopmelding
Bij de doorbraak verandert de draagconstructie van het huis. Volgens het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) is verbouwen alleen vergunningvrij voor de technische toets als de draagconstructie niet wijzigt. Ga er dus niet van uit dat ‘de uitbouw is vergunningvrij’ automatisch ook de doorbraak dekt. Doe de vergunningcheck op omgevingsloket.nl met het hele plan, of vraag het de gemeente. Het omgevingsplan van uw gemeente en een eventuele beschermde status, zoals een monument of beschermd stadsgezicht, kunnen de uitkomst veranderen.
Twee andere regels uit het Bbl zijn bij oudere huizen belangrijk:
- Asbest. Bouwwerken van voor 1994 gelden als asbestverdacht. Voordat er gesloopt wordt, moet dan een gecertificeerd bedrijf een asbestinventarisatie maken. Wordt er asbest gevonden, dan komt er een melding en wordt het eerst door een gespecialiseerd bedrijf verwijderd.
- Sloopmelding. Voor slopen is in de regel vier weken vooraf een melding bij de gemeente nodig. Bij maximaal 10 m³ sloopafval is dat niet nodig, maar die uitzondering geldt niet als er asbest bij zit.
Beide punten kunnen de planning met een paar weken verschuiven als ze laat ontdekt worden. Het is daarom verstandig het bouwjaar en eventuele asbestverdachte onderdelen al bij het eerste bezoek te bespreken.
Wat de doorbraak duurder of goedkoper maakt
De doorbraak is een vast onderdeel van de prijs van een uitbouw, maar de omvang verschilt sterk per huis. Wat het meest uitmaakt:
- de breedte van de opening en daarmee het formaat van de ligger;
- het gewicht erboven: een houten verdiepingsvloer of een betonvloer, een plat dak of een kap met dakpannen;
- of de fundering de puntlasten zonder aanpassing kan dragen;
- bereikbaarheid: een ligger moet het huis in, en bij een smalle doorgang of een tuin zonder achterom gaat dat lastiger;
- asbest en eventuele verrassingen in oud metselwerk.
Wilt u weten hoe deze factoren doorwerken in de totale prijs, kijk dan bij wat kost een uitbouw. Bij ons ziet u de doorbraak als apart onderdeel in de offerte, zodat u weet waar u voor betaalt.
Uw gevel laten beoordelen
Hoe uw achtergevel in elkaar zit, is pas goed te zeggen als iemand hem ter plekke bekijkt: de vloeren, de woningscheidende muren, het bouwjaar en de bereikbaarheid. Bij een gratis bezoek aan huis kijken we daar samen naar en bespreken we welke breedte en welke oplossing bij uw plan past. Vraag een offerte aan als u dat gesprek wilt voeren.